احمد میدری در خرداد ۱۴۰۳ با شعار حمایت از حقوق کارگران، شفافیت و پایاندادن به مداخله وزارت کار در انتصابات بنگاههای اقتصادی، سکان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را در دست گرفت. اما اکنون، پس از حدود دو سال، با انبوهی از انتقادات و ابهامات درباره عملکرد صندوق بازنشستگی کشوری مواجه است.
به گزارش روز نو همانطور که در گزارش قبلی درباره انتصابات پرابهام و پرحاشیه وزیر کار صحبت شد، به برخی از مجموعههای شاخص رسیدیم. مشخصترین چالش وزیر کار مربوط به انتصابات در صندوق بازنشستگی کشوری است؛ صندوقی با زیرمجموعههای بسیار مهم و از منظر اقتصادی بسیار توانمند که حالا درگیر تعدد مدیرانعامل شده است.
میدری با انتصابات پیدرپی در صندوق بازنشستگی، فرایند طبیعی مدیریتی در این مجموعه را با اخلال جدی مواجه کرده است؛ بهنحویکه در اقدامی کمسابقه، در کمتر از دو سال، پنج بار مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری را تغییر داده و با آزمونوخطا، در نهایت به انتصاب ضعیف و بدون تجربه و سابقه علاءالدین ازوجی رسیده است؛ انتصابی که انتقادات بسیاری به شیوه انتخاب و مدیریت او وارد شده است. یکی از مهمترین وجوه اشتراک ازوجی و میدری، استفاده از مدیران مسئلهدار، تصمیمات خلقالساعه و بدون طیکردن تشریفات قانونی است؛ از انتصابات ۲۴ساعته تا انتصابات کاملاً غیرقانونی که روند آنها توسط سازمان بازرسی کل کشور، دیوان محاسبات و دیگر نهادهای نظارتی متوقف شده است.
ازوجی، مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری، این روزها با چالش فقدان مدیریت کارآمد و آشنا با حوزه مأموریتی مواجه است. اسناد املاک، تضاد در ارزشگذاری، زیاندهی شرکتهای زیرمجموعه و ادغام برخی از صندوقهای ذیل خود، اندکی از چالشهایی است که مدیرعامل فعلی نتوانسته است بر حل آنها فائق آید. قطعاً بررسی هرکدام از این چالشها، زمان بسیار و اسناد متعددی لازم دارد، اما بهعنوان نمونه چند موضوع مورد بررسی قرار میگیرد.
چالش اسناد
دیوان محاسبات در گزارشی به وضعیت اسفبار املاک صندوق اشاره کرده است. از میان ۲۰۵۲ فقره ملک ثبتشده، ۸۱۳ فقره ملک تجاری، اداری و مسکونی، از جمله ۱۱ هتل و ۳۳ هزار مترمربع در مناطق گرانقیمت تهران، بلااستفاده یا راکد ماندهاند.
همچنین ۷۱۶ فقره از املاک و ۴۹۶ قطعه از اراضی در تصرف غیرقانونی افراد قرار دارد و ۹۴۱ فقره از املاک فاقد سند مالکیت است. این گزارش متعلق به آذرماه ۱۴۰۳ است، اما پس از آن هم میدری تلاشی برای رفع این مشکل نکرده است. در این میان، گزارش مشخصی نیز از عملکرد وزارت کار مبنی بر نظارت بر این فرایند به دست نیامده است.
زیان مداوم شرکتها
از دیگر مصادیق مدیریت نامطلوب ازوجی، تداوم حمایت مالی از شرکتهای زیانده زیرمجموعه صندوق است. یکی از مهمترین نمونهها، شرکت هواپیمایی آسمان است که منابع مالی خود را از هلدینگ آتیه صبا، وابسته به صندوق بازنشستگی، تأمین میکند. این پرسش مطرح است که تا چه زمانی باید سرمایه بازنشستگان صرف هزینههای جاری شرکتهای ناکارآمد شود؟
پوردهقان، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، در اینباره تصریح کرده است: «اینکه منابع بازنشستگان صرف جبران هزینههای جاری شرکتهای ناکارآمد شود، به هیچ عنوان قابلقبول نیست. شرکتهایی که سالهاست زیان انباشته دارند، نیازمند اصلاح ساختار و مدیریت جدی هستند، نه تزریق مداوم منابع مالی.» دیوان محاسبات نیز اخیراً اعلام کرده که پروندههایی درباره تحمیل ضرر و زیان به شرکتهای زیرمجموعه صندوق به دادسرا ارجاع شده است.
انتصابات یکروزه
بزرگترین و مهمترین هلدینگ صندوق بازنشستگی کشوری، شرکت سرمایهگذاری آتیه صبا است؛ هلدینگی چندرشتهای با دهها شرکت در ۲۸ استان که نشاندهنده اهمیت این مجموعه است. اما هرچقدر این هلدینگ بزرگ است، افکار ازوجی و میدری در اداره آن کوچک است؛ بهنحویکه با تغییر ناگهانی مدیرعامل وقت، بدون طیکردن تشریفات و مراحل قانونی، بهمن برزگر با سوابق غیرمرتبط و بدون تأیید صلاحیت، جایگزین علیرضا عظیمیپور میشود؛ انتصابی که عمری کمتر از یک روز دارد.
در همین رابطه، علی خضریان، عضو کمیسیون اصل نود مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو خواستار شفافسازی وزیر رفاه درباره چنین انتصاب بحثبرانگیزی شده و تأکید کرده بود: «بهنظر من، آقای وزیر مجموعه وزارتخانه را به کلونی و گعده حمایت از ضدانقلاب تبدیل کرده است. فرد منصوبشده در آتیه صبا، در اغتشاشات ۱۴۰۱ فاز پسر شجاع برداشته بود؛ انگار توهم سقوط جمهوری اسلامی را در سر داشت و با هشتگهای بیعرضگی نهادینهشده و زنستیزی نهادینهشده، عملاً خوراک رسانههای معاند را تأمین میکرد.»
این در حالی است که جایگزین برزگر، مدیرعامل یکروزه آتیه صبا، «احد بذلی» نیز بازنشسته است و حسب نامه دیوان محاسبات درباره آقایان باروتکوب، بذلی و رجبپور آمده است: «کلیه پرداختهای نقدی و غیرنقدی از تاریخ شروع تصدی تا تاریخ اصلاح رویه ناصواب و، در صورت استمرار رویه ناصواب مشروحه، تا تاریخ ارسال گزارش، در اختیار این مدیریت قرار گیرد.»
آنچه در پگاه رخ داد
وقتی درباره پگاه صحبت میکنیم، منظور فقط یک تولیدی شیر و ماست نیست. پگاه مجموعهای عظیم شامل ۱۷ شرکت بزرگ در سطح کشور، مجموعه وسیع پخش و حملونقل در سراسر کشور، شرکت بستهبندی و... است که هر بخش از آن ارزش مالی قابلتوجهی دارد.
آنچه در پگاه رخ داد، صرفاً مربوط به مدیرعامل فعلی نیست. غوغایی که باروتکوب در این شرکت ایجاد کرد و پیشتر هم به آن پرداخته بودیم، نشان داد کار از روز نخست ایراد داشته و چالشهای وزیر کار صرفاً مربوط به امروز و دیروز نیست. ماجرا از اینجا شروع شد که باروتکوب با عنوان «تخلف از قوانین استخدام و تصدی بیش از یک شغل» باید از سمت خود برکنار میشد. هرچند او یک مشکل دیگر هم داشت و آن بازخرید از خدمت در سال ۹۲ بود. یعنی عبدالامیر باروتکوب با چند اشکال اساسی در سمت خود مواجه بود؛ اشکالاتی که توسط میدری نادیده گرفته شد. او در میانه سال ۱۴۰۴ نیز با حکم انفصال از خدمت مواجه شد و پرونده باروتکوب برای میدری تبدیل به یک چالش قضایی شد؛ چالشی که باز هم تلنگر اساسی برای میدری نبود و او به مسیر رفیقسالاری خود ادامه داد.
پس از آن، حمایتهای میدری از باروتکوب افزایش هم یافت. در ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، نامهای از سوی وزارت کار با تأیید معاون اول رئیسجمهور برای خرید بدون مناقصه محصولات پگاه جهت تأمین کالابرگها مطرح شد؛ نامهای که حمایت صددرصدی میدری را از باروتکوب نشان میدهد. با این وجود، عمر مدیرعاملی باروتکوب زیاد نبود و در یکم تیرماه ۱۴۰۵، احمد بذلی، مدیرعامل آتیه صبا، حکم خاتمه همکاری باروتکوب را اعلام کرد.
پس از او علی شیدایی به عنوان سرپرست اعلام شد. لازم به ذکر است که علی شیدایی نرمیقی، قائم مقام سایپا بوده و در این حوزه نیز تجربهای نداشته است. از جمله سوابق وی: مدیرعامل واسپاری ملت، رئیس هیئت مدیره پخش رازی، مدیرعامل کیمیدارو، مدیرعامل صنعتی رنا، مدیرعامل لیزینگ جامع سینا!
قسمت جالب و طنز اینجاست که انتصابات اخیر «احمد بذلی سرپرست غیرقانونی آتیه صبا» «غیرقانونی» اعلام شده است. طبق نامه معاون توسعه صندوق بازنشستگی کشوری، امضا او درشرکت آتیه صبا ممنوع و بلااثر است.
بخشی از متن نامه:
«هرگونه انعقاد قرارداد جدید، ایجاد تعهد و امضا اسناد الزامآور توسط جنابعالی تا زمان تعیین تکلیف نهایی ممنوع و بلااثر است.»
پس از این نامه مسلماً حکم علی شیدایی نیز بی اعتبار شد و او از پگاه کنار گذاشته شد. محمد نریمانی راد، سرپرست شرکت پگاه شد. او تجربه بیشتری از شیدایی در این حوزه داشت و سابقه حضور در هیئت مدیره پگاه تهران و صنایع شیر ایران را دارد. هرچند برخی از منتقدین وی، انتصاب او به آیت الله ملکوتی، عضو مجلس خبرگان، را یکی از عوامل ترقی او میدانند.
در هلدینگ صبا انرژی چه خبر است؟
علی پناهی که به واسطه دوستی و ارادت به احمد میدری وزیر کار به مدیرعاملی شرکت سرمایه گذاری صندوق بازنشستگی کشوری «صبا انرژی» رسید روزهای پر چالشی را سپری میکند؛ و دقیقا مشخص نیست که در زمان نگارش این گزارش کماکان مدیرعامل هلدینگ صبا انرژی است یا خیر! زیرا در آخرین مکاتبه دیوان محاسبات کشور به صندوق بازنشستگی کشوری آمده است: «به استحضار میرساند با صدور حکم پایان مسئولیت رابطه تصدی نامبرده در سمت مذکور خاتمه یافته و هرگونه انتصاب مجدد ایشان، اعم از همان شرکت و یا شرکتهای تابعه صرفا با رعایت کامل دستور العمل احراز صلاحیت مدیران عامل و اعضای هئیت مدیره شرکتهای تابع و وابسته صندوقهای بازنشستگی و طی تمامی مراحل و تشریفات مقرر در آن از جمله الزامات مندرج در مواد ۸ و ۹ دستور العمل امکان پذیر است.»
انتصابات پر حاشیه در هلدینگ صبا انرژی؛ از نوه امام جمعه تا استاندار بازنشسته
پناهی مدیرعامل صبا انرژی این روزها از فرصت فضای بیدولتی حاکم بر وزراتخانه بیشترین بهره را برای انتصابات حاشیهدار برده است.
یکی از این انتصابات نوه امام جمعه شهید تبریز با رشته تحصیلی غیرمرتبط عضو چندین هیات مدیره داخلی و خارجی و از بستگان یکی اعضای شورای اطلاع رسانی دولت است که مدیرعامل یک شرکت فولادی شده است
مجید خدابخش استاندار سابق اردبیل و آذربایجان شرقی که در سال ۹۲ بازنشسته شده است بعد از ۱۳ سال دوباره شروع به کار دارد با فشار حلقه ترک زبان دولت بر مسند کار آمده است.
انتصاب رفقای مسئلهدار ازوجی در شرکتها
یکی از بحث برانگیزترین انتصابات در صندوق بازنشستگی اصرار مدیریت دوستان علاالدین ازوجی در شرکتهای صندوقهای بازنشستگی است. مهمترین این انتصابات مربوط به «شهرام نورمحمدی» است. کسی که در سوابق مدیریتی وی در تعزیرات حکومتی بازداشت و محکومیت وجود دارد و روزمه وی فاقد هرگونه تخصصی در حوزه کاشی و سرامیک است.
شهرام نورمحمدی که استعلامات آن هنوز در حالهای از ابهام است در پرونده فساد کلان اکبرطبری در قوه قضاییه به چشم میخورد. نورمحمدی پشتپرده اکثر انتصابات صندوق بازنشستگی کشوری است. کسی که حتی در روزهای اول حضور ازوجی باعث و بانی بسیاری از انتصابات پرحاشیه بود.
اما با وجود این حجم از حواشی نورمحمدی با فشار و اصرار ازوجی مدیرعامل شرکت آپادانا سرام شده است. البته موضوع برخی از پرداختهای وی در غالب کارتهای هدیه به مدیران صندوق توسط دستگاههای نظارتی در حال بررسی است.
از دیگر انتصابات پرحاشیه علاالدین ازوجی مهدی حیدرپور است
سرپرست فعلی گلف اجنسی بدون هرگونه سابقه مرتبط ابتدا به عنوان رئیس هئیت مدیره و سپس سرپرست مشغول فعالیت است. استعلامات قانونی وی همچون شهرام نورمحمدی دارای ابهامات زیادی است که لابی برخی از نمایندگان مجلس باعث شد حیدپور وارد صندوق بازنشستگی کشوری شد.
حیدرپور در حالی سرپرست شرکت گلف اجنسی یکی از قدیمیترین شرکتها در صنعت حملونقل، بهویژه حملونقل دریایی و خدمات وابسته است که در جستجوی سوابق وی صرفا سرپرستی شرکت بیمه سرمد در ساری وجود دارد.
با احمد میدری و مدیریت وی در صندوق بازنشستگی کشوری چه باید کرد؟
خروجی این هرجومرج انتصابات در صندوق بازنشستگی کشوری حکایت از آن دارد که احمد میدری اندک توجهی به اموال بازنشستگان کشوری ندارد و کسی که داعیهدار انتصابات غیرسیاسی و تخصصی در زمان رأی اعتماد خود بود، با زیر پا گذاشتن وعدههای خود، بیشترین انتصابات سیاسی، غیرتخصصی و شبههناک را انجام داده است؛ بهنحویکه رئیس سازمان بازرسی کل کشور در اظهارنظری رسمی، از شناسایی ۷۶ مدیر «متخلف» در صندوق بازنشستگی و شستا خبر داده است. خدائیان در اینباره گفته است: «بهکارگیری بازنشستگان و جمع مسئولیتها، بسترهای اصلی شکلگیری فساد هستند.»
این آشفتگی در عملکرد مدیرعامل صندوق بازنشستگی، نشاندهنده یک وضعیت اورژانسی در این ابربنگاه است و این مسئله نشان میدهد احمد میدری چگونه تیشه به ریشه اموال بازنشستگان میزند.
احتمالاً پس از آرامشدن شرایط، تعیین تکلیف مذاکرات، پایان مراسم تشییع و بازگشت مجلس، احمد میدری نخستین گزینه برای بررسی و استیضاح خواهد بود؛ استیضاحی که پس از آن، احتمالاً عواقب قضایی جدی گریبانگیر این وزیر بیتوجه خواهد شد.
تجمع بازنشستگان و افراد بیسابقه در مدیریت شرکتهای وابسته به وزارت کار نشان میدهد دیگر هشدارهای نهادهای نظارتی هم برای وزیر اهمیت و ارزشی ندارد و او چشمبسته در حال تندروی بهسوی انتهای خط است.
قابلذکر است این گزارش تفصیلی صرفاً بخش کوچکی از اتفاقات حیرتآور در صندوق بازنشستگی کشوری است. رویداد۲۴ بنا دارد گزارش بعدی را درباره وضعیت عملکرد شرکت سرمایهگذاری سازمان تأمین اجتماعی، «شستا»، منتشر کند تا نشان دهد عملکرد میثم سعیدی در بزرگترین سازمان اقتصادی وزارت کار چگونه است.
